1. D’r tswèk
D’r tswèk van ’t vastelovvendsmonumènt is öm in d’r öffentlieje raum de koeltoerèl jesjiesjte van d’r Völser vastelovvend tse tseeje, tse losse leëze en tse losse hure. Dat weëdt jedoa deursj e koonswerek dat zoewaal als kentseesje sjteet veur d’r Völser als börjer als wie veur d’r Völser vastelovvend: “de üll”.
Dis monumènt sjpeëlt ’n wiesjtieje rol bènne ’t viere van d’r Völser vastelovvend, is ‘ne verzammeloengspoenkt deë de jemainsjaf verbèngt, erinneroenge i leëve hèlt en ier brèngt an de eije vastelovvends-icone oes de verjangenheed.
2. Ziemboliek
De ziemboliek van de Üll: Karnevaliestiesj hèlt d’r Völser ziesj zelver ‘ne sjpeijel veur en hèlt d’r jèk mit zieng eije sjlouwheed. Dat zelfde deet heë ooch beej al die aanger Völser, wail die ooch vènge, dat zeej “sjlouw zunt wie ’n üll”. Als jrensbewoaner is dat nit zoe mè ’n üll, mè ’n jrensüll. De üll – als dier van de naat – wiest doanevver ooch óp al dat sjmoegele (“sjiebe”) dat i vruijer tsiete langs ózer jrenze jerejeld woad jedoa.D’r naam “Grensüll” woad óch i 1948 als naam jebroet deursj de jröndere van “CV de Grensülle, d’r verain deë vanaaf doe zörsjt veur d’r je-orjaniezierde vastelovvend i Vols.
Wat d’r mènsjlieje aspèkt van d’r vastelovvend betruft, is dat mit name e fès woabeej de rolle bènne de jemainsjaf veur ’n kóte tsiet ömjedrieënd weëde, mieëtstens mit ‘ne hoemoorvolle en (af en tsouw krietieje) ongertoeën. E paar daach in ’t joar, maat “ ’t jeweuën vólk” d’r dèngs oes en musse “dejènnieje die ’t veur ’t zare hant” ziesj jevalle losse dat mit hön d’r kuusj jedreëve weëdt. Óp die aat en wies beijt vastelovvend de muijeliesjheed öm ziesj èffe lous tse maache van dat jènnieje dat uublesj is: ’n kote tsiet va vermaach én einfache, mè hoemoorvolle kritiek.
3. Sjtandplaatsj
Jenouw nevver de vruijere Lutherse-Keresj (“de Kófermölle) – jebouwd i ópdraach van de Evangelisch-Lutheraner Gemeinde Aachen.
Vastelovvend is entsjtange oes de Kathollesje traditioeën: ’t oes-jelosse fès veur de vaastetsiet. Wie de Reformatsioeën (mit d’r Luther als wiesjtiesjste persoeën) in ‘t 16de joarhonderd ópkoam, woad deuresj die Reliejoeën mansj jebroech oes de kathollesje keresj aafjesjaft: mè nit alles! ‘D’r Luther zelf hool va moeziek, va hoemoor en va menslieje vräujt. Heë voong dat jeloof en vräujt ziesj nit jejenzeitesj broechete oes tse sjlisse.
Jans bezongesj is ‘t, dat “de Grensüll” noen oeskiekt óp ’t jemèngdehoes, jenouwer noch, óp ’t tsèmmer van d’r börjemeester – deë zoeë ziembolesj sjön “in de jate ken weëde jehauwe”. ’t Jemèngdehoes va Vols anno 2026 is va oersjproong ’t woanhoes (Stammhaus) van d’r Johan Arnold von Clermont (1728-1795), fabriekseijeneer/dóchfabrikant en jesjèftsmaan.
4. Künstleriesj en ’t materiaal
Künstleriesj:
Me ken künstleriesj e vastelovvendsmonumènt i Vols koom duudliejer oesdrukke als wie in de vorm van ’n üll. Doabeej woate de oes hoolts jesjneë ülle óp d’r hiestoriesje sjtaab van d’r tseremoniemeester én óp d’r tsèpter oes 1948 van d’r prins van C.V. “De Grensülle” als model jebroecht.
’T Materiaal:
’T jeet öm e leëvensèsjt bild, jehouwe oes blauwe “hartsteen”, in dizze fal oes Ierland, ‘n veul benótsde sjteetsoat veur bildhouwwerek. Dizze sjtee woad in ózer jeijend, en zisjer óch i Vols, dökker tsouwjepaast als boow- en monumèntsjtee (zoewie beej d’r wasserval beej de Gau) en is doamit ‘n lokaal pasende waal. Doanevver is de waal i-jejovve deursj d’r lange leëvensdoer van ’t dauerhaft materiaal.
D’r zokkel woadróp de üll is jeplaatsjt is oes Regal Black-jraniet: jenau zoe roboest, exprèssief en mit ‘n tsaitloze oessjtraloeng. De dónkel kluur jift ‘ne sjönne kontrast mit de lieëter kluur van de üll.
5. D’r koeltoerhiestoriesje weëd
De vastelovvendsmonumènte i Limburg bèlde tsezame ’n koeltoerèl reis deursj ózer provins. Ze jevve oesdrók an d’r riesjdóm en de diverziteet van de Limburgse koeltoer,sjproach, broechdóm en rituele en leije die vaas veur tsoekuunftieje jeneratsiejoeëne. Mit dis Völser monumènt hat óçh Vols zieng verdèngde plaatsj in die rij.
Via dis QR-code ken me alle informatsiejoeën övver dis Völser monumènt tse wisse komme, i woad, beeld en deursj aafloestere. Zoeë hulpt ’t monumènt de riesje jesjiesjte van d’r Völser vastelovvend zisjtbaar en huurbaar tse maache.
6. Realizieroeng
Dis vastelovendsmonumènt woad realizierd deursj intènzief tsezame wereke tusje”
• De Jemèngde Vols
• Heer en Vrauw Ralet-Cuypers (finantsiers), eldere van joebielejoemsprins (2003) Didier Ralet († 14-6-2022)
• Heemkundekring Sankt Tolbert Vaals;
• Veldekekring Um Mamelis;
•Leo Klein en Ed Klein (sjtee-mètse);
• Rainer Klinkenberg (Meister Steinbildhauer);
• CV de Grensülle Vaals (mit iereprezidènt Piet Weyenberg, deë ’t initiatief noom).
7. Prinsenliest 7×11 joar
Beej jeleijenheed van ‘t 7 x 11 – jeuriesj joebilèjoem van CV de Grensülle Vols presentiere vuur mit sjtoolts e komplèt övverzisj va alle Prinse, Kèngerprinse en Hofnarre die tseit 1949 bis a 2025 ’n prominènte rol haant jesjpeëld in d’r Völser Vastelovvend. Dis imposante lies lit 77 joar a traditsioen, sjpas en verbongenheed zië.
’n Ieroeng veur jèdderènge deë hat beejedrare a ózer riesje vastelovvendskoeltoer.
Nèvver de foto’s könt uur heej óch ’n volsjtendieje lies downloade mit alle name per joar.
8. Tèkst óp d’r zokkel: Vols pakt oes
“Vols pakt oes” jeldt als d‘r offietsieëlle carnavalssjlajer van d’r Völser vastelovvend.
D’r tèkst woad i 1948 óp papier jesatze deuresj d’r buutteredner/sjlajersjriever en -zènger Lambert Erven en d’r Leo Ketelaars, componiest en dieriejènt, zörjet veur de pasende moeziek.
D’r tèkst herinnert – wie kèn ’t aangesj – an de sjwoar joare noa d’r tswaide wèltkrisj. D’r refrèng vertselt övver de Völser die vastelovvend viere, ziesj deuresj jènge losse kommandiere en volóp jenisse van d’r hoemor en ’t veur e tsietsje louslosse va zotsiale rejele en hofnoenge.
Vols pakt oes
Vols hat noen al die joare jènge karneval jehad.
Alsof ze an ‘t sjloffe woare, me krooch ‘t risjtiesj zat.
Doch dis joar tseesj vuur jèdderènge, dat vuur óch vastelovvend hant.
Dröm deet noen alles zènge en sjprènge,
als loestiesj vólk is Vols bekant.
Refrèng
Vols pakt oes, deet Vastelovvend viere.
Vuur losse ós va jènge kommandiere.
Los komme wat da komme wilt,
doa maache vuur ós nuus droes.
Dèn ós parool, dat is en blieft – faldera – Vols pakt oes.
Wèn aangere ziesj verjönne, die janse vastelovvendstsiet,
da musse vuur dat zisjer könne, weil humor in ós liet.
Dröm los in Joddes-wèl dat klare, viert óze vastelovvend jód.
Zoedat ze oeswerts könne zare, die Völser jonge, die hant mód.
Refrèng